Belgjika është qendra politike e Europës. Në Bruksel ndodhen institucionet e BE-së, NATO-ja, organizata të panumërta ndërkombëtare. Dhe në mes të kësaj: një komunitet shqiptar që ka rritur me qetësi, por me vendosmëri. Mbi 60.000 shqiptarë jetojnë sot në Belgjikë — dhe kanë hedhur rrënjë të thella në këtë vend të vogël, shumëgjuhësh.
Si erdhën shqiptarët në Belgjikë
Migrimi shqiptar drejt Belgjikës filloi si në shumë vende të Europës Perëndimore — me shpërbërjen e Jugosllavisë dhe luftën e Kosovës. Kosovarët iknin nga lufta dhe persekutimi, shqiptarët nga Shqipëria erdhën në kërkim të stabilitetit ekonomik. Belgjika ofroi mbrojtje dhe perspektivë. Shumë mbetën.
Ajo që e karakterizon komunitetin shqiptar-belgjikan: është i ri. Shumica e asaj që ekziston sot — shoqatat, rrjetet, familjet — është krijuar gjatë tre dekadave të fundit. Gjenerata e dytë është tani në të njëzetat dhe të tridhjetat. Janë rritur në Bruksel, Gent apo Liezh, flasin frëngjisht ose hollandisht, dhe megjithatë ndihen shqiptarë. Kjo identitet i dyfishtë është zemra e këtij komuniteti.
Brukseli, Genti, Liezhi — ku jeton komuniteti
Diaspora shqiptare në Belgjikë përqendrohet në tre qendra. Brukseli është qendra kryesore — këtu jetojnë shumica e shqiptarëve, këtu ka kafene shqiptare, berberë, dyqane të vogla dhe mbi të gjitha: një rrjet i dendur social. Genti është qyteti i dytë i madh shqiptar në Belgjikë, veçanërisht i fortë në komunitetin flamand. Dhe Liezhi, qyteti industrial walloon, ka gjithashtu një komunitet shqiptar të rritur me brezat.
Ajo që më mbresëlën kur udhëtoj nëpër Bruksel: i ndjen shqiptarët. Jo zhurmshëm apo ndërhyrës — por prezentë. Dëgjohet shqipja në rrugë, shihen flamujt shqiptarë nëpër dritare, takohen familje të rrënjosura thellë në të njëjtin qytet për disa breza. Kjo është integrim që ka funksionuar.
Të integruar mirë, por mbetur shqiptarë
Komuniteti shqiptar në Belgjikë konsiderohet i integruar mirë. Shumë nga gjenerata e dytë kanë diploma universitare, punojnë në profesione të respektuara dhe janë ekonomikisht të suksesshëm. Shoqëria belgjike është shumëkulturore — kjo e lehtëson integrimin në një farë mënyre.
Dhe megjithatë: lidhja me kulturën shqiptare ka mbetur. Dasmat shqiptare në Bruksel janë legjendare — zhurmshme, plot ngjyra, me orë të tëra. Shqipja flitet në shtëpi. Gjyshërit sigurohen që nipërit të mësojnë gjuhën. Dhe muzika shqiptare luan në telefon, në udhëtimet e gjata me makinë, në festat familjare. Kjo vazhdimësi kulturore nuk është rastësi — është një akt i vetëdijshëm i ruajtjes së identitetit.
Mes dy botëve — një përvojë që lidh
E njoh këtë ndjesi nga përvoja ime. Jam Edison Luta, i lindur në Kosovë, i rritur në Gjermani. Gjithë jetën kam qenë mes dy botëve: shkollë gjermane, shtëpi shqiptare. Zemra gjermane, zemra shqiptare. Dhe kam mësuar: kjo nuk është ndarje. Kjo është pasuri.
Të rinjtë shqiptarë në Belgjikë e njohin të njëjtën ndjesi. Ata thonë: „Jam belgjikan dhe shqiptar. Të dyja njëkohësisht." Kjo tingëllon e thjeshtë, por nuk është gjithmonë. Navigon mes dy kulturave, dy pritshmërive, ndonjëherë dy versioneve të ndryshme të vetes. Por kur arrin t'i bashkosh këto dy pjesë — atëherë ke diçka që të tjerët nuk e kanë: aftësinë për të ndërtuar ura.
dua.com — lidhje në diasporë
Në një komunitet prej 60.000 deri 80.000 njerëzish tingëllon e lehtë të gjesh partnerë shqiptarë. Por Belgjika është një vend i vogël me një rrjet të madh shqiptar — dhe megjithatë: kush kërkon dikë që i kupton të dyja botët, ka nevojë për më shumë se rastësi.
Pikërisht këtu hyn dua.com. Aplikacioni shqiptar i takimeve është krijuar për njerëz si shqiptarët në Belgjikë: njerëz me rrënjë në Shqipëri apo Kosovë, të rritur në Europën Perëndimore, që kërkojnë dikë që e kupton historinë e tyre. Në dua.com gjenden beqarë shqiptarë jo vetëm në Bruksel, por edhe në Gent, në Amsterdam, në Vjenë, në Berlin — në të gjithë Europën.
Si Ambasador Markë i dua.com, çdo ditë dëshmoj sa e rëndësishme është kjo platformë për diasporën. Jo vetëm si aplikacion takimesh — por si hapësirë ku identiteti shqiptar festohet. Ku nuk duhet të shpjegosh kush je. Ku mund të jesh thjesht vetja jote.
Një diasporë me të ardhme
Komuniteti shqiptar në Belgjikë është i ri, në rritje dhe i vetëdijshëm. Gjenerata e dytë nuk shikon më prapa me mall — shikon përpara me krenari. Ndërtojnë karriera, themelojnë familje, organizojnë ngjarje kulturore. Dhe ruajnë gjuhën dhe kulturën shqiptare, jo sepse duhet, por sepse duan.
Kjo është fotografia që mbaj me vete kur mendoj për shqiptarët në Belgjikë: njerëz që janë në shtëpi në dy botë dhe i mbajnë të dyja me dinjitet. Nëse je pjesë e këtij komuniteti ose dëshiron të dish më shumë për diasporën shqiptare në Europë, ndiqe në Instagram — jam duke udhëtuar nëpër rrugët e Europës.