Amerika është vendi i emigrantëve — këtë e kanë dëgjuar të gjithë. Por çfarë shumë njerëz nuk dinë: Pikërisht në New York, Boston dhe Chicago jeton një komunitet shqiptar që i përket komuniteteve të diasporës me historinë dhe krenarët më të vjetër të vendit. Mbi 250.000 shqiptarë jetojnë sot në SHBA — disa vlerësime shkojnë edhe deri në gjysmë milioni nëse numërohen të gjithë të natyralizuarit. Kjo është një botë më vete.

Një histori e gjatë në Amerikë

Emigrimi shqiptar në SHBA nuk filloi vetëm në vitet 1990. Tashmë në fillim të shekullit të 20-të erdhën shqiptarët e parë në Amerikë — në kërkim të punës, lirisë, një jete më të mirë. Në vitet 1900 dhe 1910 shumë u vendosën në qytetet industriale të verilindjeshme: Boston, New York, Detroit. Punonin në fabrika, gastronomi, tregti.

Kjo valë e hershme e emigrimit hodhi themelet. U formuan kisha shqiptare, shoqata shqiptare, gazeta shqiptare. Një komunitet që u organizua vetë, para se të bëhej i dukshëm. Tipike shqiptare: Punon, ndërton, mban bashkë.

New York — zemra e shqiptarëve amerikanë

Kur flasim për komunitetin shqiptar në SHBA, New Yorku është i pashmangshëm. Bronx dhe Brooklyn kanë lagje shqiptare veçanërisht të forta. Aty ka restorante shqiptare, furra shqiptare, berberë shqiptarë — një infrastrukturë që tregon: Këtu njerëzit erdhën dhe qëndruan.

Në New York jeton edhe një ndërmarrësi shqiptare e mirë e lidhur. Shumë shqiptarë kanë hapur bizneset e tyre, në ndërtim, gastronomi dhe tregti. Ndjesia e ndërmarrësit shqiptar është qartë e prekshme në New York. Kush shkon njëherë nëpër lagjet shqiptare të Bronxit e kupton menjëherë: Ky komunitet nuk është vetëm aty — është aktiv, gjallë, krenar.

Lufta e Kosovës dhe vala e dytë e madhe

Në fund të viteve 1990 erdhi një valë e re, e madhe emigrimi nga Kosova. Lufta 1998–1999 i detyroi qindra mijëra njerëz ta lënë vendlindjen — shumë drejt Europës, disa edhe përtej Atlantikut në SHBA. Kjo valë kosovaro-shqiptare e forcoi dhe ndryshoi komunitetin në Amerikë edhe më tej.

Unë vetë jam nga Kosova. E njoh historinë e kësaj gjenerate — familjet që lanë gjithçka, fëmijët që u rritën në një vend të huaj, prindërit që sakrifikuan gjithçka që gjenerata e ardhshme të kishte një shans. Kjo histori duhet treguar. Është pjesë e nesh.

Midis New Yorkut dhe Tiranës — identitet përtej oqeanit

Çfarë e bën të veçantë diasporën shqiptare në Amerikë: distanca nga atdheu është e madhe. Europën mund ta arrish brenda pak orësh. Amerika është larg. Dhe megjithatë — lidhja me identitetin shqiptar mbetet. Kam takuar familje shqiptaro-amerikane ku gjyshërit mezi flasin anglisht dhe nipërit nuk flasin më shqip — dhe megjithatë e njohin veten si shqiptarë.

Kjo lidhje përtej oqeanit është e jashtëzakonshme. Tregon se identiteti shqiptar nuk varet nga një vend. Është brenda nesh, në familjet tona, në traditat tona. Gëzuar, Bajrami, Shqiponja — këto gjëra udhëtojnë me ne.

dua.com — lidhje shqiptare pa kufij

Për komunitetin shqiptar në SHBA lind një sfidë e veçantë: Me një popullsi prej 330 milionë njerëzish në vend, 250.000 shqiptarë janë një pakicë e vogël. Gjetja e partnerëve shqiptarë është më e vështirë sesa në Europë, ku diaspora jeton më e dendur.

Pikërisht këtu hyn dua.com. Platforma shqiptare e takimeve lidh beqarët shqiptarë në mbarë botën — jo vetëm brenda një vendi apo kontinenti. Një shqiptar në New York mund të lidhet me dikë në Cyrih, Londër ose Tiranë. Komuniteti nuk njeh më kufij.

Si Ambasador i dua.com, kjo është pikërisht ajo që më rëndëson: Diasporën shqiptare ta bashkoj — kudo që jeton në botë. Në New York apo Oldenburg, në Londër apo Milano. Jemi një komunitet. Ky është thelbi i gjithçkaje që bëj.

E ardhmja shqiptaro-amerikane

Gjenerata e dytë dhe e tretë e shqiptaro-amerikanëve po rritet sot. Janë amerikanë dhe shqiptarë njëkohësisht. Hanë picë dhe byrek. Dëgjojnë hip-hop dhe muzikë folklorike shqiptare. Kanë pasaporta amerikane dhe zemra shqiptare. Kjo nuk është trazim — kjo është pasuri.

Nëse je pjesë e komunitetit shqiptar në Amerikë, ose ke rrënjë shqiptare — ndiq mua në Instagram. Videot e mia, intervistat e mia në rrugë, historitë e mia janë për ty. Sepse besoj: Diaspora shqiptare meriton një zë që e kupton.

Më shumë rreth diasporës shqiptare në Europë do të gjesh në artikullin tim kryesor rreth diasporës shqiptare.