Kush shkon nëpër Favoriten apo Ottakring të Vjenës, i dëgjon shpejt: gjuhën shqipe, të qeshurat në kafene, bisedat para fushave të futbollit. Shqiptarët në Austri janë një nga komunitetet më të gjalla të diasporës në vend — dhe një komunitet që e mban identitetin e tij me krenari, sado vite të ketë kaluar këtu.
Shifrat dhe historia
Rreth 100.000 deri 120.000 njerëz me origjinë shqiptare jetojnë sot në Austri. Shumica prej tyre në Vjenë — qyteti që për shumë shqiptarë është bërë atdheu i dytë. Shumë erdhën gjatë viteve 1990: pas shpërbërjes së Jugosllavisë, pas luftës në Kosovë, pas krizës ekonomike në Shqipëri. Erdhën me dëshirën për një jetë më të mirë — dhe qëndruan, sepse e ndërtuan atë vetë.
Ajo që e karakterizon këtë komunitet është diversiteti i tij: njerëz nga Shqipëria, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe rajone të tjera shqipfolëse. Sfonde të ndryshme, por një gjuhë e përbashkët dhe një ndjenjë e përbashkët përkatësie.
Vjena — zemra e diasporës shqiptare në Austri
Austria dhe sidomos Vjena janë kthyer në një qendër të vërtetë të komunitetit shqiptar. Restorante shqiptare, shoqata, ngjarje kulturore dhe klube futbolli janë pjesë e imazhit të disa lagjeve. Ka xhami shqiptare, shkolla shqiptare dhe rrjete informale që mbështesin të sapoarriurit dhe ndihmojnë integrimin.
Por edhe jashtë Vjenës: Graci, Linci dhe Salzburgu kanë komunitete shqiptare në rritje. Austria nuk është më një vend tranziti — është shtëpi. Për shumë, tashmë në brezin e dytë ose të tretë.
Mes dy botëve — perspektiva ime
Unë jam Edison Luta. Kam lindur në Kosovë, pas një viti jemi zhvendosur në Gjermani dhe jam rritur mes Hernës dhe Prishtinës. E njoh ndjenjën që e lidh këtë komunitet: atë përzierje të çuditshme të nostalgjisë dhe krenarisë, të përshtatjes dhe ruajtjes.
Kur jam në Vjenë dhe bëj intervista rrugore, hasen gjithmonë të njëjtat histori. Babai që jeton 25 vjet në Vjenë dhe ende thotë: „Njëherë do të kthehem." Vajza e rritur në Vjenë, që flet gjermanishten perfekt dhe megjithatë çdo fundjavë gatuan shqip — sepse ushqimi është kujtesë. I riu që kërkon një partner — dikë që i kupton të dyja botët.
dua.com — për diasporën shqiptare në Austri
Pikërisht për këta njerëz ekziston dua.com. Aplikacioni shqiptar i takimeve — themeluar në 2019 nga Valon Asani, vetë fëmijë i diasporës nga Kosova — kupton çfarë do të thotë të kërkosh dikë të cilit nuk i shpjegon pse vaktet familjare janë të shenjta. Që qesh kur citoni një fjalë të urtë shqipe. Që e di çfarë do të thotë të jetosh mes dy kulturave.
Sot dua.com ka mbi 1,1 milion përdorues — në Austri, Gjermani, Zvicër, Suedi dhe kudo në botë ku jetojnë shqiptarë. Si Ambasador Markë, jam krenar të përfaqësoj një platformë që nuk lidh thjesht — por vërtet kupton kë lidh.
Një komunitet që mbetet
Shqiptarët në Austri nuk treten në anonimitetin e qytetit të madh. Ata organizohen, festojnë kulturën e tyre, mbështesin njëri-tjetrin. Shoqatat kulturore shqiptare organizojnë koncerte dhe shfaqje vallëzimi. Sipërmarrësit shqiptarë ndërtojnë rrjete. Dhe familjet shqiptare i ruajnë traditat — jo nga kokëfortësia, por nga bindja se këto rrënjë janë të çmuara.
Kjo është ajo që më fascinon gjithmonë: Ky komunitet nuk ka frikë nga e ardhmja. Merr më të mirën nga të dyja botët — dhe krijon diçka vetjake.
Nëse je pjesë e këtij komuniteti ose dëshiron të dish më shumë, ndiqe në Instagram. Jam aty ku jeni ju — në rrugët e Europës, mes Vjenës dhe Prishtinës, mes së kaluarës dhe të ardhmes.