Kush shkon nëpër Zürich-Altstetten, Winterthur apo Basel, i dëgjon: shqipen në rrugë, në kafene, para fushave të futbollit. Komuniteti shqiptar në Zvicër është një nga diasporat më të mëdha dhe më të ngushta të Europës — dhe një komunitet që kurrë nuk harron nga vjen.

Shifra që flasin vetë

Mbi 200.000 njerëz me origjinë shqiptare jetojnë sot në Zvicër. Shumica erdhi gjatë viteve 1990 — pas luftës në Kosovë, pas krizës ekonomike në Shqipëri. Erdhën me pak, qëndruan për mundësitë, dhe krijuan diçka të qëndrueshme: një komunitet që jeton mes dy botëve dhe i do të dyja.

Zürich, Basel, Bern dhe Winterthur janë qendrat. Por jeta shqiptare gjendet kudo në Zvicër — nga Luzerni deri në Gjenevë. Proporcionalisht, komuniteti shqiptar në Zvicër është një nga grupet më të mëdha të diasporës në Europë.

Çfarë i lidh

Nuk është vetëm gjuha. Është aroma e bakllasë një të diel. Dasmat që zgjasin tre ditë. Biseda në furrë që fillon me „Nga jeni?" dhe mbaron me gjysmën e historisë së jetës.

Diaspora shqiptare në Zvicër ka diçka të veçantë: është e re. Shumë nga 30-40 vjeçarët e sotëm kanë lindur këtu ose kanë ardhur si fëmijë. Flasin gjermanishten zvicerane dhe shqipen rrjedhshëm. I njohin të dyja botët — dhe kërkojnë njerëz që e dinë këtë gjë.

Mes Kosovës dhe Zvicrës — historia ime

Unë jam Edison Luta. Kam lindur në Kosovë, pas një viti jemi zhvendosur në Gjermani dhe jam rritur mes Hernës dhe Prishtinës. E di saktësisht si ndjehet: kur në shkollë flet gjermanisht, në shtëpi shqip, dhe mbrëmjeve mendon se si po kalon gjyshja jote tani në Kosovë.

Kjo lidhje mes dy botëve — kjo është ajo që e shtyn punën time. Si Content Creator dhe Ambasador Markë për dua.com, udhëtoj nëpër Europë, bëj intervista rrugore, flas me shqiptarë në Gjermani, në Zvicër, në Suedi. Dhe kudo dëgjoj të njëjtën gjë: duam të jemi të lidhur. Me komunitetin tonë. Me kulturën tonë. Me njerëz që na kuptojnë.

dua.com — një platformë që e kupton komunitetin

Nuk është rastësi që dua.com është themeluar në Zürich. Valon Asani, vetë nga Kosova, vetë fëmijë i diasporës, në 2019 ndërtoi një platformë që lidh beqarët shqiptarë në mbarë botën — jo pavarësisht origjinës së tyre, por pikërisht për shkak të saj.

Sot dua.com ka mbi 1,1 milion përdorues. Jo vetëm në Zvicër — në Gjermani, Suedi, Shqipëri, Kosovë, kudo ku ka shqiptarë. Aplikacioni kupton çfarë do të thotë të kërkosh dikë që qesh kur thua një fjalë të urtë shqipe. Që e di pse vaktet familjare janë të shenjta. Që nuk ka nevojë t'i shpjegosh pse ndonjëherë mban dy kultura njëkohësisht.

Si Ambasador Markë, jam krenar të përfaqësoj një platformë që jo vetëm lidh — por vërtet kupton.

Komuniteti jeton

Komuniteti shqiptar në Zvicër nuk është ai që zhduket. Rritet. Organizohet. Feston kulturën shqiptare, mbështet bizneset shqiptare dhe shikon futbollin shqiptar bashkë — me një pasion që ndonjëherë është shumë i huaj për qetësinë zvicerane.

Dhe kërkon lidhje. Online dhe offline. Me rrënjët e veta dhe me njerëz që i ndajnë ato rrënjë.

Nëse je pjesë e këtij komuniteti — ose dëshiron ta njohësh më mirë — ndiqe në Instagram. Jam aty ku jeni ju.